Vaš Stav	06.11.2011

Piše: Nihad Filipović

TREĆI BALKANSKI RAT 

Historičar Domenic Sandbrook je nedavno u londonskom listu “Daily Mail” objavio članak “Europe at war-2018”. BH štampa je obavijestila domaću javnost o tom članku prenoseći sažetak onoga što je Sandbrook napisao. Magazin “Orbus”, objavljuje ono što je g. Sandbrook propusti kazati sa posebnim osvrtom na Bosnu i balkanski region.

Godina je 2018. U Evropi je upravo završen veliki evropski četvorogodišnji rat koji je ozbiljno prijetio širenjem na prostore Bliskog istoka i Afrike. Počelo je  velikom ekonomskom krizom 2008. godine koja se iz SAD proširila na zemlje Evropske unije (EU), ali i Japan, Južnu Koreu, Indoneziju i Maleziju na Dalekom istoku. Godine 2011. bankrotirala je prezadužena Grčka. Svi napori Njemačke, Francuske i ostalih zemalja EU da se Grčkoj pomogne novim zajmovima,  čak i pod cijenu 50% otpisivanja duga, propali su odlukom grčke vlade da se izađe na referendum sa jednim jedinim pitanjem: “Da li ste saglasni sa novim zaduženjem domovine po cijenu  ekonomskih mjera koje našoj zemlji nameću Njemačka, Francuska i ostale zemlje EU, a koje mjere znače otpuštanje nekoliko stotina hiljada radnika, produženje radnog staža, smanjenje ličnih dohodaka i penzija i povečanje poreza“. Grci su tjesnom većinom na referendumu 2012.g. odbacili prijedlog EU. Grčka je nakon toga istupila iz jedinstvenog monetarnog sistema EU, a nezadovoljne Njemačka i Francuska su je potom istisle iz unije u cjelosti. Vojna hunta zatim, decembra 2012.g., svrgava vladu, oživljava i zaoštrava politički sukob sa Makedonijom, kakom bi ujedinila naciju pred spoljnom opasnošću koja se “nadvila nad Grčkom” iz susjedne “neprijateljske Makedonije“, “vještačke nacije i države koja je čak uzurpirala i naše drevno grčko makedonsko ime”, stajalo je u Proglasu grčkom narodu, objavljenom nakon dvadesetak mjeseci intezivnog propagandnog pripremanja naroda, a nakon kojega Proglasa, Grčka u martu 2014.g. napada Makedoniju.

Sukob u Makedoniji je zapali čitav region. Evropa se odjednom i naizgled niotkuda suočila sa III Balkanskim ratom. Albanija se umješala kako bi zaštitila brojnu albansku populaciju u  zapadnoj Makedoniji. Sa istoka su, usprkos apelima Njemačke i Francuske da se ne mješa u sukob, bugarske trupe upale u Makedoniju i okupirale sve od Skopja na istok i do Soluna na jug. Turska je na to dala ultimatum Bugarskoj da se povuče iz Soluna ili će se Turska umješati u sukob na strani Grčke. Bugarska  odbija ultimatum, nakon čega je napada Turska, a Bugarska se obraća Srbiji i Rusiji za pomoć. Srbija odmah pristaje, pod uslovom da joj Bugarska pomogne i napadne Albanske trupe u Makedoniji, dok srpska vojska ne obnavi posao i vrati pod suverenitet Srbije “okupirano Kosovo i Metohiju”.

Bankroptom Grčke i njenim povlačenjem iz EU, evropska financijska kriza nije okončana. EU se obratila Kini kao državi sa največim monetarnim rezervama u svjetu za pomoć, ali je Kina postavila uvjet da EU prvo srede odnosi u sopstvenoj kući nakon čega će Kina razmotriti evropski zahtjev za pomoć. Vrijeme je međutim već bilo isteklo za Italiju i Španiju u kojim državama se tokom 2013. i 2014.g. do u dlaku ponavlja grčki scenario. Obje zemlje donose odluku o istupanju iz monetarne unije EU.  Francuska i Njemačka i preostale zemlje EU to ne mogu dozvoliti jer bi to značilo automatski kolaps jedinstvene monete EU i ekonomsku katastrofu za uniju. Udružene Francuska i Njemačka, 2015. vrše vojnu invaziju na italiju i Španiju. Sukobi traju dvije godine, a okončavaju se 2016., uspostavljanjem proevropskih papet vlada u obje zemlje.

Baskijci uspjevaju iskoristiti haos u Španiji i masovnim narodnim ustankom uz poršku Francuske, formiraju svoju posebnu državu sa Barcelonom kao glavnim gradom. Slijedeće, 2016. g., Poljska kreće istim putem kao prethodno Italija i Španija, ali  i nju Francuska i Njemaćka vojnom silom pokoravaju i tako zadržavaju u EZ i jedinstvenoj monetarnoj uniji. 

Rusija u evropskoj krizi vidi svoju šansu za vraćanje dostojanstva velikoj ruskoj naciji. Zima 2010 u Evropi je bila jako hladna pa je Rusija iskoristila šansu i uduplala cijene gasa. Četiri godine poslije, 2014., Evropa preživljava još hladniju zimu. Cijene nafte i gasa vrtoglavo rastu i povlače za sobom rast ukupnih troškove života. Evropa nema izlaza nego se za pomoć u zajmovima obratiti ponovo Kini. A Kina i dalje oklijeva i odugovlači.

U međuvremenu, sukob na Balkanu eskalira. Rusija daje zeleno svjetlo Bugarskoj i Srbiji nakon čega te dvije zemlje sinhronizirano napadaju Albance, Bugarska u Makedoniji, a Srbija na Kosovu. Rusija koristi otsustvo američkih trupa na Kosovu koje su se u samo dvanaest sati prije povukle iz Prištine. Putin šalje interventnu padobransku jedinicu koja se spušta na Prištinski aerodrom i zauzima ga bez isopaljenog metka. Ovo je bilo moguće jer su SAD i Rusija još 2012.g., tajno dogovorili, da SAD prepusti Russiji Srbiju i Kosovo kao njihov interesni prostor, a zauzvrat Rusi će “zažmiriti” na američku vojnu intervenciju u Iranu.

U svega šest sati Kosovo je u cjelosti okupirano od strane srpskih trupa i kao država zbrisano sa političke karte Evrope. Ipak, na poticaj Turske, da bi se zadovoljio kakav takav albanski interes, Kosovo dobiva status autonomnog regiona.

Nakon toga Rusija okreće “ćurak”, i saglasno još ranije zaključenom paktu sa Turskom, obje zemlje zahtjevaju od Bugarske da se povuče iz Soluna. Srbija tajno potaknuta od Rusije i Turske napada Albaniju sa istoka, a Grčka ofanzivno nadire sa juga. Pod izgovorom pružanja pomoći napadnutoj Albaniji, u Tiranu se padobranima spuštaju specijalne turske jedinice za brze intervencije. Sukob je sa prekidima, trajao dvije godine, a okončan je  tako, što se na mig Rusije, Srbija povukla iz sukoba,  Albanija je dobila nove teritorije na zapadu Makedonije, a izgubila nešto teritorije na jugu, sa grčkom narodnom većinom. Albanija  dolazi pod vojnu upravu i to sjever pod upravu Turske, a jug pod upravu Rusije. Tako se po prvi put u historiji ostvario stoljetni ruski san o strategijskom izlasku na toplo more. Kontrolišući jug Albanije i Otrantska vrata između Jonskog i Jadranskog mora, Rusi de facto kontrolišu sav Jadran, nakon čega, kao kule od karata, u rusko/tursku sferu uticaja pada Crna Gora, Bosna i Hercegovina i Hrvatska.

Levantski profitabilnu i lukavu političku igru je odigrala i Republika Turska. Nezadovoljna četrdesetogodišnjim kucanjem na zatvorena vrata EU, Turska je formirala novu strategiju širenja zone uticaja na prostorima srednje Azije, Bliskog istoka, sjevermne Afrike i Balkana. Dvije hiljade trinaeste Turska sa Rusijom stvara Evroazijsku Uniju kojoj jedna po jedna pristupaju Kirgistan, Jermenija, Azerbejdžan, Kazahstan, Turkmenistan, Sirija, Liban, Jordan, Irak; Krenulo je od formiranja carinske unije, pa onda zone slobodne trgovine, na na koncu je preraslo, u političku interesnu zajednicu.

Nakon okončanja III Balkanskog rata, toj Uniji pristupaju i Srbija i Crna Gora, Hrvatska i Bosna, Albanija, Bugarska i Rumunija. Turska uspješno posreduje i u jevrejsko-palestinskom sukobu. Dvije hiljade sedamnaeste, ustred rata u Evropi, formira se uz saglasnost Izraela, država Palestina, uz garanciju poštivanja sporazuma sa strane Turske i Rusije. Zahvalan Izrael stupa u uniju i postaje odani regionalni saveznik Turske, a onda i arapske afričke zemlje, od Egipta do Maroka pristupaju uniji koja potom mjenja ime u Afroevroazijska unija.

Za nas u Bosni su posebno značajni procesi koji su se u ovome razdoblju dogodili na području zapadnog Balkana. Potresen brojnim financijskim aferama i seks skandalima od kojih je naročito poguban uticaj imao skandal sa seksualnom zloupotrebom i zlostavljanjem maloljetnika u različitim katoličkim internatima širom svijeta, Vatikan, zabavljen samim sobom, nije bio u situaciji pružiti ikakvu značajniju podršku katoličkoj Hrvatskoj, pred nazaustavljivom ekspanzijom političkog i svakog drugog rasta Turske i Rusije u regionu. Međutim, kada je Rusija u talu sa Turskom, isposlovala kod vlade BiH da se Hrvatskoj prizna suverenitet na zapadnu  Hercegovini, (pod uvjetom da preostali Hrvati u Bosni gube konstitutivnost, a zadržavaju sva manjinska narodnosna i kulturološka prava), Hrvatsku  više niko nije trebao niti nagovarati niti odvraćati da ustupi Rijeku kao ratnu luku ruskoj mornarici. Tako ono što nije uspio sedamdesetih godina dvadesetog stoljeća Leonid Brežnjev kod Josipa Broza Tita, uspjeva 2014. Vladimir Putin u talu sa Ivom Josipovićem. Hrvatska  traži i prikljućenje bosanske Posavine Republici Hrvatskoj, ali na referendumu 2015.g., Posavci, još od rata 1992.-1995.g., nezadovoljni odnosom službenog Zagreba, odbijaju i ostaju pod suverenitetom Republike Bosne. U okviru nove administrativno teritorijalne podjele Bosne, oni dobivaju poseban kanton sa hrvatskom većinom, u sastavu srednjebosanskog regiona.

U ostatku Bosne, srpski separatisti koriste  politički i vojni haos u regionu pa organiziraju referendum o istupanju iz BiH. Iako je odziv bio ispod 50%, entitetske vlasti referendum proglasuju uspjelim. Narodna skupština zakazuje sesiju za proglašenje nezavisnosti na Vidovdan 2016.g. Na sjednicu dolazi predsjednik najjače bošnjačke stranke  Bakir

Hadžibećirbegović da pokuša po posljednji put odgovoriti poslanike od avanture u koju uvlače cjelu Bosnu i sve njene narode, a posebno sopstveni, srpski narod, koji se, upozorio je Hadžibećirbegović, “ne može odbraniti ukoliko dođe do oružanog sukoba”.

Apel predsjednika Hadžibećirbegovića pada na gluhe poslaničke uši. Poslanici proglašavaju nezavisnost. Hadžibećirbegović napušta skupštinsku sesiju, a na izlazu iz zgrade, jedan od pripadnika pokreta “Crna ruka“, vrši atentat na njega i teško ga ranjava. Izbijaju masovne demonstracije širom Bosne; incidenti se nižu od Trebinja na jugoistoku do Bihaća i Bužima na zapadu. Otvoreni rat spriječava intervencija Rusije i Turske. Uz konsultacije sa Srbijom, u kojoj vlada euforija zbog povratka Kosova i Metohije pod srpski suverenitet, kriza se rješava tako što se ukida entitet Republika Srpska, na prostorima zapadne Bosne se formira regija Bosanska Krajina sa središtem u Banja Luci, a Srbima u Bosni ustavno su zajamčena sva manjinska kulturološka i politička prava, pojačano garancijom Rusije i Turske. Formira se i novi bosanski Parlament sa Vijećem građana u kojemu se odlučuje većinski i Vijećem naroda, u kojemu Srbi i Bošnjaci, o striktno pobrojanim pitanjima koja se tiču ravnopravnosti naroda, odlučuju konsensusom. Istovremeno, iako formalno samostalna, Bosna postaje Turska okupaciona zona sa vojnim guvernerom kao vrhovnim autoritetom koji intervenira i odlučuje u svim slučajevima kada ni Dom naroda ni Ustavni sud ne mogu konsensusom odlučiti o nekom vitalnom od nacionalnog značaja.  Tako su Turska i Rusija, nepunih godinu dana, riješili ono što EU i SAD nisu uspjeli u prethodnih dvadeset.

Isti model je primjenjen u Srbiji. Srbija i Crna Gora se ujedinjuju, zadržavajući regionalnu autonomiju, a nova država, iako formalno samostalna, ipak potpada pod rusku okupacionu zonu sa ruskim vojnim guvernerom. Zapravo, sav evropski istok se ustrojava po tom modelu. I Bugarska i Rumunija, (koja je iskoristila razvoj događaja i izvršila anšlus Moldavije matici), postaju ruska okupaciona zona, a isto tako Estonija, Latvija i Litva, zemlje koje Rusija napada u februaru mjesecu 2015., okupira i svrstava u svoju okupacionu zonu. Francuska i Njemačka su nemoćne spriječiti ruski ekspanzionizam. SAD im ne može pomoći jer u SAD i nakon neuspjele vojne intervencije u Iranu i velikih američkih gubitaka, javnost nema apetita za bilo kakvo američki intervencionizam u svjetu. U svakom smislu, i ekonomsko financijski i vojno Rusija izrasta u silu jaču od EU.

Na istoku balkanskog regiona, Bugarska, kao kompenzaciju za povlačenje iz Soluna i gubitak dijela zemlje nastanjenog turskom nacionalnom manjinom koji se pripojio Turskoj, dobiva pravo zadržati istok Makedonije pod svojim suverenitetom, a u Srbiji dobiva prostore oko Pirota. Sa ovakvim razvojem događaja, Makedonci, ostavši bez saveznika i podrške sa ma koje strane, gube državu. Ono najviše što su mogli uz podršku Turske izvući je davanje statusa tzv. slobodnog grada bivšoj prijestolnici Skopju.

Treći balkanski rat je završen 2016.g. U Evropi zveckanjem oružijem i vojni interven cionizam Francuske i Njemačke, je trajalo još dvije godine, a onda se smirilo. Evropa je iz sukoba izašla podjeljena na francusko-njemačku i rusko-tursku zonu uticaja.