Bosna i Hercegovina 10 godina nakon Srebrenice i Daytona

Konferencija u Danskom foketingu (zgradi parlamenta) odrzana dana 8 decembra 2005. 

Organizatori:

Danski helsinski komitet

Ambasada Bosne i Hercegovine u Kopenhagenu

Savez BiH udruzenja u Danskoj

Danski institut za internacionalne studije – odjel za holokaust i genocid

Dansko-juznoslavensko udruzenje 
 
 Podneseni referati (uz kratak osvrt na najznacajnije akcente) 
 

Konferenciju je otvorila Pia Christmas-Møller - clan danskog parlamenta i parlamentarne skupstine OSCE. Pozdravljajuci prisutne u svojstvu domacina gospodja Møller je naglasila da je Danska veoma zainteresirana za pozitivan razvoj situacije u BiH i da je priblizavanja BiH Evropskoj Uniji zajednicki cilj Unije i BiH. Jedan od neophodnih uslova za ostvarenje ovog cilja jeste potpuna saradnja sa Haskim tribunalom koja na zalost jos uvijek nije potpuno ostvarena.

.

1. Karsten Fledelius, lektor na Univerzitetu u Kopenhagenu i danski ekspert za Balkan je za polaznu tacku svog izlaganja uzeo Rezoluciju Evropskog parlamenta o Srebrenici iz 2005 i potcrtao pojedine tacke iz ove rezolucije kaos to su: izrucivanje ratnih zlocinaca, povratak raseljenih lica i reforma dejtonskog sporazuma.
2. Ambasador Sead Maslo je - na zadovoljstvo prisutnih - odrzao svoj govor na danskom jeziku. On je izmedju ostalog govorio o  Daytonu koji je donio mir ali ne i pravdu koja je  pretpostava izgradnje i integracije Bosne i Hercegovine, o ”konsocijalnoj” demokratiji kao specificnom obliku uredjenja i nacinu da se zadovolje kolektivni i pojedinacni interesi naroda i gradjana u BiH, o simbolici obnove Starog mosta u Mostaru i znacaju izgradnje mostova medju ljudima…
3. Djurdjica Sørensen-Zlebacic – autor nekoliko knjiga o ratu u bivsoj Jugoslaviji i novinar-saradnik Danske drzavne televizije u vrijeme rata, govorila je o medijskom pracenju rata u BiH. Ostro je kritikovala pasivnost jednog dijela novinara i vecine danskih eksperata koji su – pod firmom neutralnosti i objektivnosti – izbjegavali rijec agresija i jasno markiranje zlocina i logora za bosnjake. Govorilo se na. pr. ”Sarajevo je i danas bombardovano” umjesto ”Srbi su i danas bombardovali Sarajevo”, te da u BiH svi imaju logore i da je tesko utvrditi njihov opsjeg. Jedan dio novinara je narocito manipulisao sa logorima tako da je na. pr. logoras Fikret Alic, cija je slika svojevremeno objavljena u TIME-u – predstavljen kao Srbin, uprkos cinjenici da se isti taj Fikret Alic u to vrijeme nalazio u Danskoj.
4. General Karsten Møller je govorio o vojnom aspektu zasticene zone Srebrenica i ostalih zasticenih zona u BiH. On je pokusao da objasni pradoks u kome su se nasle medjunarodne snage u odnosu na obavljanje zadatka zastite zona. Formalno gledano snage UN-a nisu imale mandat da stite stanovnistvo u ovim zonama, vec da cuvaju navodni mir kojeg naravno nije bilo. Vojnici UN su bili vojno neosposobljeni da odbiju napade Srba a komandni sistem je bio tako komlikovan da se uopste nije mogla provesti nikakva efikasna akcija. Najbolje su prosli oni koji se nisu uzdali u snage UN-a kao u Gorazdu. Po rijecima generale Møllera, koji je sam boravio u BiH, Srbi su obilato koristili inertnost medjunarodne zajednice i birokratitiju u odlucivanju kako bi vojno i takticki napredovali.
5. Ulla Strange-Hansen i Signe Borch su govorile ispred Danskog centra za internacionalne studije a u svojstvu svjedoka obiljezavanja desetogodisnjice Srebrenice Jula mjeseca 2005 u Potocarima. One su iznijele svoja zapazanja sa skupa u Potocarima i sa Konferencije o zlocinu u Srebrenici koja je potom odrzana, potkrepljujuci svoja izlaganja slikama koje su napravljenje na lice mjesta. Obadvije su govorile su uvazavanjem i suosjecanjem sa porodicama postradalih, o haoticnoj organizaciji citave ceremonija sa mnogo ”hladnih” policajaca i malo putokaza i predusretljivih redara, o kontrastu izmedju onoga sto se desavalo na jenom kraju poljane gdje su uz suze i jecaje pokapani ljesevi srebrenickog pokolja i onoga sto se desavalo na drugoj strani gdje se jelo – rostiljalo i pilo kao na tefericu, o potpuno promasenim govorima stranih drzavnika (o navodnom napretku u BiH) koje ”na srecu” vecina prisutnih nije razumjela jer nije bilo prevoda, i najzad o fantasticnom, ekumenskom govoru reisa Cerica koji se obratio prisutnima i na engleskom i na bosanskom i sustinski govorio o onome sto je bila tema dana: Zlocin i pomirenje. Takodje su iznijele i zapazanje da niko iz Republike srpske nije ucestvovao na uprilicenoj konferenciji o zlocinu u Srebrenici sto se ni u kom slucaju ne moze tumaciti kao pozitivan znak. Vec naprotiv.
6. Karsten Fledelius i Ole Richter – predsjednik Danskog hesinskog komiteta, su u zavrsnom dijelu konferencije govorili o perspektivama i buducnosti BiH. Fledelius je posebno istakao vaznost izgradnje jedinstvenog skolskog sistema u kome nece vladati suprotstavljenost nacionalnih ciljeva i u kome ce mlade generacije uciti jednu, zajednicku historiju. Ole Ricter je istakao vaznost sto brzeg ukljucivanje BiH u Evropsku Uniju kao uslov i garant stabilnosti.

Konferencija je bila poluzatvorenog tipa i prisustvovalo joj je oko 50 ucesnika. Iz diskusije se mogu izdvojiti nastup danskog predstavnika u Haskom tuzilastvu prof.prava,Henrik F-------.  koji je postavio otvoreno pitanje ko u medjunarodnoj zajednici stiti Mladica i Karadzica i nastup prof.filozofije religije na Univerzitetu u Kopenhagenu, Safeta Bektovica koji je ustvrdio da je upravo medjunarodna zajednica morala aktivnije ucestvovati u hapsenju pomenute dvojice, jer je iluzija ocekivati da ce ih Srbija isporuciti buduci da se oni u toj zemlji slave kao heroji. 

Konferenciju je vodio profesor Uffe Østergaard – poznati danski historicar i direktor Danskog centra za internacionalne studije.

 Radio-emisija o Bosni ,

Subota,10.12.2005

Dan kasnije na Danskom drzavnom radiju Program 1 (DR P1) odrzana je emisija posvecena BiH u udarnom terminu 14,30-17,00. U emisiji su ucestvovali novinar urednik Tomas Hjortsø koji se u vrijeme rata a i kasnije posebno bavio Bosnom i Hercegovinom, historicar Karsten Fledelius, ranija ministarska unutrasnjih poslova u vladi Danske Birthe Weiss koja je zajedno sa Fledeliusom autor knjige o zlocinima u Bosanskoj krajini - Vanviddets vidner (Svjedoci ludila) i filozof Safet Bektovic. Teme o kojima se razgovaralo su bile: Historija i karakter BiH-drustva, ratna propaganda i pocetak rata, medjunarodni sud u Hagu i ratni zlocini, uloga religije u identitetu naroda u BiH prije i sada, medjuetniske napetosti i nacinalizmi, daytonski sporazum i njegova ogranicenost, pomirenje i buducnost BiH. 

Opci zakljucak na kraju emisije bilo je opredjeljenje svih ucesnika da se Dejtonski ustav koji je donio mir za BiH, treba  mijenjati u skladu sa novim zahtjevima koje postavljaju procesi euroatlantskih integracija odn . da se komplikovana i skupa struktura drzave treba mijenjati i drzavne institucije dobiti adekvatna ovlastenja za donosenje vaznih odluka u procesu pregovora za zakljucivanje sporazuma o stabilizaciji i  pristupanju Evropskoj uniji.